विचार

चिता जलिरह्यो, धुवाँ उडिरह्यो
SHARES

फागुन २७, २०७५

    बादलले आकाश डम्म ढाकिरहेको थियो। मलाई मन परिरहेको थिएन। किनकि बादल लाग्दा शरीर दुख्छ। पुरानो विरासत बल्झेर आउँछ। किन किन त्यसै पनि आकाश रोएको मन पर्दैन! तर जीवनमा मनपर्ने कुरा भएकै कहाँ छ र? तापनि सधैँ सङ्घर्ष गर्नु मेरो दिनचर्या बन्यो। लामो समयदेखि मेरो दिनचर्या अस्पतालदेखि कोठासम्म मात्र थियो। किन भयो? मैले सबैलाई भनिनँ। आन्दोलनमा जाँदा होस् या पार्टीको बैठकमा होस् अस्पतालबाटै जाने गर्थेँ। अस्पतालबाट आउँछ भनेको भए अनर्थ लाग्थ्यो होला। र प्रश्न उठ्थ्यो होला कि ‘तपाईँ त कति बिरामी पर्नुहुन्छ हँ?’ किनकि, सन्दर्भ आजभोलि कमैले बुझ्छन् र नबुझेर प्रश्न गर्छन्। अनि नानाथरि सवाल उठाउँछन्। आजभोलि यस्तै भएको छ पार्टीभित्रको भीडको चरित्र। यसको धेरै वर्णन नगर्दा उपयुक्त हुन्छ। त्यसैले चुपचाप कार्यक्रममा पुग्छु र समय सकिएपछि ‘सेम टु यु’ भन्दै फर्किन्छु। 

    ठूलो भीडभित्र पुराना परिचित अनुहारहरू हुन्थे। तर म मृत्यु झेलिरहेकी मेरो आमाको लमतन्न शरीर मात्र झलझली आँखा वरिपरि हेर्थेँ। ती परिचित अनुहारतिर चार पटक दोहोर्‍याएर हेर्थेँ कि कतै भकारी रित्याएर मेरी आमाले चार कोश टाढा रोटी बोकेर लगेर खुवाएका क्रान्तिकारी नेताहरूले सोध्छन् कि? मेरी आमालाई सोच्दै मरुभूमिमा पानीको तिर्खाझैँ सहानुभूतिको तिर्खाले भरिएको आँखाले एक टकले हेर्थेँ तर आँखाहरू आफैँ ओझेल पर्थे। अनि झेल्न बानी परेको विवश मनलाई बोकेर फेरि अस्पताल आइपुग्थेँ। यही क्रम लामो समयसम्म चल्यो। यस्तो विगत याद गर्न चाहन्न। तर आउँदा रहेछन् स्मृतिका तस्बिरहरू आँखा अगाडि जसलाई छेक्ने शक्ति कहीँ कतै हुँदो रहेनछ। उनीसँग बिताएको एक वर्षमात्र थियो कल्पना पनि गरिन कि उनीसँग छुट्दाछुट्दै। आवश्यकता इच्छा र आकाङ्क्षाभन्दा धेरै फरक छ। शायद कल्पना गर्न पनि सकिँदैन।

    राजनीतिक परिवर्तनको आन्दोलनमा प्रभावित सबैको समस्या हल गर्ने शान्ति मन्त्रालयमा त्यहीअनुसारको व्यवस्था र बजेट थिएन। जनयुद्ध, जनआन्दोलन, तराई आन्दोलन आदि भिन्न आन्दोलनमा घाइते भएका थुप्रै सहयोद्धाहरूको राज्यले निःशुल्क उपचार गर्ने नीति बनाए पनि त्यो खालको व्यवस्थापन गर्न सकेको थिएन। कैयौँ त मन्त्रालयको मन्त्री कार्यक्षेत्रमै भेट्न आउँदाआउँदै बेहोस भएर इमरजेन्सी अस्पताल कुदाउनुपर्थ्यो। 

    एक वर्षअघिको स्मृति नचाहेर पनि दिमागभित्र आइरहेको छ। सायद यतिखेर नै हो आफ्नो गाउँको मायालाई आँखाभरि साँचेर जन्मेको चोखो माटोलाई छुने आकाङ्क्षालाई पालेर मेरी ममतामयी बाँचिरहेकी थिइन्। मान्छेहरूको जङ्गलभित्र हामी नचाहेर वास बसेका यात्रीहरू जसरी आफ्नो आँगन छुन र त्योसम्म पहुँच, पहिचानसहितको समानताको घाम पुर्‍याउन आतुर छौँ। मलाई जानकारी थियो मेरो संसारमा मेरी आमा अब मसँग धेरै दिन रहने छैनन् भनेर। म मनभरि टाउकोमाथि बज्रिने प्रहारको प्रतीक्षा गर्दै आमाको अन्तिम पटक स्वास्थ्य परीक्षण गराउन गएँ। मनसुनपछिको पूर्णचन्द्रजस्तो निर्भीक निडर, निश्चल मुहारकी मेरी आमालाई यति कठोर ढङ्गले हामीबाट छुट्याउँदैछ भन्ने कल्पनासम्मले पनि आतङ्कित बनाउँथ्यो। रिपोर्ट हेर्न मन थिएन। केवल परीक्षणले गलेको मेरी आमाको शरीरमाथि फेरि डाक्टरहरूको अध्ययन अनुसन्धानबाट चल्ने छ। फेरि नचाहेर पनि दुख्ने छ आमालाई। यो सम्झनाले मात्र पनि ममा असहाय पीडा हुन्थ्यो। तर के नै थियो र अरू उपाय। लाग्थ्यो आमालाई थुप्रै वर्षसम्म छोडेर हिँड्नु पर्‍यो, त्यसैले जीवनभरिको खुसी दिन पाए हुन्थ्यो र त्यस्तै हुँदो रहेछ। मेरो यात्राको प्रेरणा अनि उनको अभावमा पचाउनुपर्ने दुःखका पहाडहरू आँखा अगाडि भएझैँ लाग्थ्यो। म ट्याम्पोभित्र यस्तै नानाथरि सोच्दै मैले पार्टी कार्यालयबाट बबरमहल पुगेको पत्तो नै पाइन छु। टेम्पोको झ्यालमा टाउको ठोक्किँदा पो थाहा पाएँ। म झर्नुपर्ने थापाथली थियो। त्यसैले एक पटक बाटो हराएको बटुवाझैँ भएछु। सायद यसरी नै आउँछ होला यात्रामा अकर्मण्यता। आदर्शको यात्रामा व्यवहारिक कठिनाइले बाटो छेकेपछि याद आउँदो रहेछ जीवनको असली परिभाषा। म हारेको सिपाही युद्धको मैदानबाट थुप्रै शिक्षा लिएर फर्किएझैँ एक पटक त्यो लडाइँको मैदान नियाल्न पुगेँ। जनताको पहुँच नभएको पर्खालभित्र जहाँ कुनै बेला मेरो कार्यक्षेत्र थियो। जुन बेला एउटा त्यागी आदर्श सिपाहीले झैँ निस्वार्थ पसिना बगाएर फर्केँ। स्वार्थीहरूको भिडभित्र थाहा भएन म त एक्लै हराएछु। जहाँबाट फरक चिनारी हुनै सकेन। एक पटक फेरि आमाको जीवनतिर फर्केर हेरेँ। उनीसँग शरीरको ताकत हुन्जेल समाजका दुःखीहरूलाई साथ दिइन् र सहयोग गरिन तर आज मृत्युसँग एक्लै लडिरहेकी छिन्। केवल एक्लै। हुनेखानेहरूको समाजमा मैले गर्ने अपेक्षा के नै पो हुन्थ्यो र? 

    डाक्टर आउने समयमा बुझेर म त्रिपुरेश्वरतिर आमाको सिटीस्क्यानको रिपोर्ट लिएर हुत्तिएँ। डाक्टर सुवोधको समय थियो। उहाँले आमाको क्यान्सरको अपरेसन गर्नुभएको थियो। डाक्टरसापहरूले खासै मलाई चिन्नुहुन्नथ्यो। कर्णालीको औसत आयु बोकेर बाँचेका हामी राज्यले ठगेका मान्छेहरू राज्यप्रतिको दायित्वले थिचिएका हामी जस्तैलाई झट्ट चिन्न सायद गाह्रै हुन्छ होला। तर डा. सुवोधले सहजै चिन्नुहुन्थ्यो। तापनि राम्रोसँग समय लिएर देखाउनलाई शक्ति बस्नेतजीको समय र सहाराको लागि कुर्नुपर्‍यो। त्यसैले कहिलेकाहीँ ढिला हुन्थ्यो। तर त्यस दिन समयमै सुवोध डाक्टर सापकोमा पुगेँ। डाक्टरले रिपोर्ट हेर्नुभयो। धेरै कुरा गर्नुभयो आमाको अपरेसन पूर्णरुपमा सफल भए पनि क्यान्सरका कीटाणुहरू निश्चित एरियाभन्दा बाहिर फैलिसकेको बताउनुभयो। किमोथेरापी समयमा गर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने राय राख्नुभयो। नचाहेर पनि आमालाई छोड्नुपर्ने बाध्यता सबैलाई कहाँ पो थाहा हुन्छ र! जीवनमा कसैको अगाडि आँसु बगाइनँ तापनि त्यो परिस्थितिमा कठोर हुन सकिनँ। लाग्थ्यो कहीँ न कहीँ आमालाई बचाउने उपाय डाक्टरसँग हुनुपर्छ। तर अनुत्तरित परिस्थिति र रिपोर्टको अवस्थाले अपुगताको पीडा बल्झाउँथ्यो। विपन्नता र आदर्श जीवनले निम्त्याएको अर्को कठोरताले भनेको ठाउँमा आमाको उपचार गर्न नसक्दाको पश्चात्तापले चिमोटिरह्यो। समवेदना र सहयोगको संस्कार मरिसकेको हाम्रो यात्राभित्र केवल सहानुभूति मात्रको अपेक्षा गर्नु पनि मुर्खता जस्तै थियो। त्यो मुर्खता गर्ने साहस पनि थिएन। 

    सायद कतिलाई लाग्दो होला सात महिनासम्म मन्त्री भएका कारण अरूले झैँ पैसा कमाए होलान्। त्यस्तैहरूको बोलवाला हुँदै आएको देशमा त्यो सोच्नु पनि अपराध थिएन। वास्तविकताको पर्दा खोल्न नमान्ने संस्कारको हाम्रो समाजमा जीवनको यथार्थको उद्घाटन गर्नेहरू विवश र कमजोर मानिन्छन्। तर मलाई डर  छैन हाम्रो जीवन खुला पुस्तकको पाना हो जहाँ जे लेखिन्छ त्यो सबैले पढ्न सक्छन्। सुलभ र स्पष्ट आदर्शमा ढोङ त हुँदैन, मलाई त्यस्तै लाग्छ। सबैले यस्तै मान्नुपर्छ भन्ने पनि होइन। त्यसैले देखेको र भोगेको कुरा भन्नु यो लेखाइको अर्थ हो। त्यसैले म मेरो जिम्मेवारीमा इमानदार भएर काम गर्ने प्रयत्न गरेँ। नयाँ अनुभवमा नयाँ जिम्मेवारीलाई इमानदार भएर निर्वाह गर्ने सिलसिलामा मन्त्री बनेँ। तर पार्टीलाई लेवीसम्म तिर्न सकिनँ। किनकि, हाम्रा कार्यपालिका नियम, कानुन र कार्यशैलीहरू सोह्रौं शताब्दीका छन्, जसले नयाँ आवश्यकतालाई पूरा गर्न सक्दैनन् न त नयाँ चुनौती र समस्यालाई नै चिन्न सक्छन्।

    औषधिले आमालाई असर गर्न छोडिसकेको थियो। एउटा मात्र औषधिले अलि काम गरिरहेको थियो। केही दिनपछि त्यो औषधि नै भेटिएन। नेपालको सबै मेडिकलदेखि प्रायः इन्डियाको हरेक ठाउँमा खोजियो। तर पाइएन। त्यो त कम्पनी नै बन्द भएको रहेछ। 

    राजनीतिक परिवर्तनको आन्दोलनमा प्रभावित सबैको समस्या हल गर्ने शान्ति मन्त्रालयमा त्यहीअनुसारको व्यवस्था र बजेट थिएन। जनयुद्ध, जनआन्दोलन, तराई आन्दोलन आदि भिन्न आन्दोलनमा घाइते भएका थुप्रै सहयोद्धाहरूको राज्यले निःशुल्क उपचार गर्ने नीति बनाए पनि त्यो खालको व्यवस्थापन गर्न सकेको थिएन। कैयौँ त मन्त्रालयको मन्त्री कार्यक्षेत्रमै भेट्न आउँदाआउँदै बेहोस भएर इमरजेन्सी अस्पताल कुदाउनुपर्थ्यो। तत्कालीन उपचारको लागि कुनै व्यवस्था नभएकाले आफ्नै तलबबाट कटाएर अस्पताल पठाउनुपर्थ्यो। स्वास्थ्य मन्त्रालय र अर्थ मन्त्रालय केवल रमिते हुन्थे। सायद अहिले पनि त्यस्तै होला। पी १ मा राखिएको शान्ति मन्त्रालय रकम प्रायः खर्च सामान्य हिसाब र नियममा हुँदैनथ्यो। आपतकालीन घाइते उपचार कोष निर्माण गर्नेबारे धेरैपटक क्याबिनेटमा ठाडो प्रस्ताव लगियो। तर अन्य मन्त्रीहरू सकारात्मक देखिएनन्। आफूसँग भएको सहयोग गर्नुबाहेक अरू कुनै निकास थिएन। नियमभित्र पसेर उपचार खर्च जुटाउन्जेल मर्ने अवस्था हुन्थ्यो। यस्तो समस्या अनेकौँ रगतले सिर्जिएको कुर्सीमा बस्नेहरूलाई हेक्का हुँदैन। हरदिन शान्तिप्रक्रियाको काममा जुट्दा लाग्थ्यो मन्त्रालय एक ठुलै युद्धको मोर्चा हो। यो मोर्चामा मैले गर्ने त्याग के हुनसक्छ र जस्तै हुन्थ्यो। अनि आमाले भनेका धेरै कुराहरू मेरा मार्गदर्शन बन्थे। कुरा अरूको सुन्नु, बुद्धि आफ्नो गर्नु।’ शायद त्यसैले सोचिनँ कि कुनै दिन मेरो आमा आभावको बाध्यतामा दुख्नेछिन् र त्यो दुखाइको मूल्य चर्को हुनेछ। 

    आमा भन्थिन्– ‘कान्छी सक्छौ भने राम्रो गर्नु, सकेनौ भने नराम्रोचाहिँ कुनै हालतमा नगर्नु’। त्यही कुरा बिर्सन सकिनँ सायद, त्यसैले एउटा नयाँ कलम लिएर गए त्यो जिम्मेवारीमा र मसी सिध्याएर रित्तै फर्किएर आएँ। अभावमा जीवन असाध्यै चर्कोसँग दुख्यो तर गौरवले शीर उँचो छ र नैतिक बल अझै थपिएको छ। भएर अपराध गर्नु अपराध हो नभएर साँचो बोल्नु इमानदारिता हो। इमानदारितामा पश्चात्ताप र आत्मग्लानि हुँदैन। सायद जीवनको असली परिभाषा त्यही होला। ओछ्यानबाटै आमा सम्झाउँथिन्, लाग्थ्यो कहिलेकाहीँ सम्पन्नहरूले झैँ मेरो आमालाई पनि विदेशको सुविधा सम्पन्न कुनै अस्पतालमा लैजान पाए के हुन्थ्यो, तर खै...? नचाहेरै मुटु दुख्थ्यो। अनि मेरा आमाजस्तै हजारौँ हजार आमाहरूलाई सम्झन्थे जसले काठमाडौँको अस्पतालहरू देखेका छैनन्। तब त्यो याद घाउको अचुक दबाइ बन्थ्यो। अनि सपनाहरू फेरि ब्युँझन्थे। कुनै दिन अवश्य आउनेछ, त्यो दिन धेरै छोराछोरीहरूले आफ्नै देशमा आफ्नी आमाको सफल उपचार गर्न पाउने छन्। त्यसपछि आमाको सिरानीलाई आधा सिरानी बनाएर सपनाहरूलाई जीवित राख्थेँ। 

    बिस्तारै आमासँगका अन्तिम दिन आउँदथ्यो। मन अझै गह्रौँ र कठोर बन्दै थियो। औषधिले आमालाई असर गर्न छोडिसकेको थियो। एउटा मात्र औषधिले अलि काम गरिरहेको थियो। केही दिनपछि त्यो औषधि नै भेटिएन। नेपालको सबै मेडिकलदेखि प्रायः इन्डियाको हरेक ठाउँमा खोजियो। तर पाइएन। त्यो त कम्पनी नै बन्द भएको रहेछ। 

    एक साइकलमा २५ देखि ३५ हजारसम्मको किमोथेरापी गर्नुपर्दछ क्यान्सरको बिरामीले। त्यो पनि केवल मान्छेको शरीरमाथि त्यसमा पनि जीवित मान्छेलाई दुनियाँले बनाएको दुखाइको परीक्षण गरिन्छ। मान्छेको प्राणलाई बन्दकी राखेर परीक्षण गर्ने त्यो औषधिको बजारको निम्ति मरिदिनुपर्छ मान्छे। उसको जिउने कुनै ग्यारेन्टी हुँदैन। तर पनि विवश परीक्षणको वस्तु बनिदिनु पर्दछ। किमोथेरापी रेडियोथेरापीले अहिलेसम्म पूर्ण क्यान्सर निको भएको पनि कहाँ छ र उदाहरण। तर पनि किन चर्को परीक्षण गरिन्छ मान्छेमाथि र यो प्रश्नको अहिलेसम्म सटिक उत्तर बनेकै छैन। विकसित मुलुकबाट भित्र्याइने ती परीक्षणका दबाइहरूको चर्को ढुवानी खर्च र भ्याट खर्च पनि बिरामीले नै बेहोर्नुपर्ने। सायद पुँजीवादी साम्राज्यवादी अर्थव्यवस्था यस्तै होला। त्यसको चपेटामा गुज्रिरहेका विकाससोन्मुख देशका नागरिकहरूको अवस्था यस्तै हुँदो रहेछ। यो कल्पना गर्न सहज छ तर झेल्न गाह्रो रहेछ। 

    गरिबहरूलाई नलाग्ने रोग लागेपछि हाम्रो देशमा सहजरुपमा सहज मृत्यु रोज्नुबाहेक उपाय नै नहुँदो रहेछ। जेठ-असारको महिना थियो म जनसम्बन्ध सुदृढीकरण अभियानमा बर्दियाको निर्वाचन क्षेत्र १ मा कार्यरत थिए। पार्टी कामको व्यस्तताका कारण आमाको स्वास्थ्य परीक्षण नगराएको पनि तीन वर्ष पुग्दै थियो। बरु हाम्री आमाको लागि बोझ बन्यौँ, तर आमाले हाम्रो यात्रामा जहिले पनि सहयोग गर्नुभयो। त्यसैले लामो समयदेखि आमालाई ज्वरो आउने, पेट दुख्ने र दिशाबाट रगत देखिने भइरहेको रहेछ, तर हामीलाई भन्नुभएन।आमाको चिन्ता लागेर फोन गरेँ। सानुमायाले आमा बिरामी भएको कुरा गरिन्। मलाई असाध्यै छटपटी भइरहेको थियो। तापनि बीचमा अभियान छोडेर सुर्खेत जाने अवस्था पनि भएन। चर्को झरीबीच पसिना बगाउँदै कहिले सहिदगाउँ त कहिले पिएलएको बस्तीमा कुदिरहेकी थिएँ। फोन पनि राम्रोसँग लागिरहेको थिएन। मनको तनाव, व्यस्तता र घामपानीले गर्दा ज्वरो आइरहेको थियो। सानुमाया आत्तिएर बेलाबेलामा फोन गर्थिन्। निरन्तर हरि दाइ, नैनदाइ, लीला दिदी, दुर्गा दिदी, राजन आत्तिएर फोनमै भावुक हुने अवस्था थियो। मन थाम्न सकिनँ। अन्तिम दिन डाक्टरसँग फोन गरेर सोधेँ- आमालाई आमाशयको क्यान्सर भएको कन्फर्म गर्नुभयो। म छाँगाबाट खसेझैँ भएँ। बाबाले त सानैमा छोडेर जानुभयो। मेरो गोरेटोको सहारा मेरो आमा थिइन्। त्यो पनि दुई दिनको पाहुना बन्दै छिन् भन्ने कुराले मुटु नै छियाछिया भयो। घरपरिवार सबैको अभिभावक जस्तै भएकाले आफूलाई सम्हाल्न धेरै कोसिस गरेँ। ज्वरोले छोडेको थिएन। सबै स्तब्ध थियौँ। १० वर्ष आमालाई छोडेका दिनहरू सम्झनामा आउन थाले। जीवनका असाध्यै कठिन घडीहरूमा भूमिगतकालमा पनि आमा मेरै साथमा हुन्थिन्। हजारौँ यात्रीहरूकी आमा थिइन् उनी। उनीजस्तै हजारौँ आमाहरू अरू पनि थिए र छन् पनि। तर उनी सारै निस्वार्थ लाग्थिन्। आमा सधैँ भन्थिन्- कान्छी तँसँगै हिँड्ने हो है? तुलाई हान्या गोली म थापुँला कथाइ।’ एकोहोरो अनुहारमा हेर्दै भन्थिन्– ‘तेरो पिर लाग्छ क्या। तुँ धेरै फुच्ची छेस्, कोहीले केही गर्देलान्।’ २४ सै घण्टा मेरो पिर गर्ने मेरो प्राणजस्तै मेरी आमा यति चाँडै छोडेर जान्छिन् होला भन्ने त सोचेकै थिएन। 

    कार्यक्रम सकिनेबित्तिकै आमालाई सुर्खेतबाट नेपालगन्ज बोलाएँ काठमाडौँ लैजानलाई। आमालाई देख्नेबित्तिकै आँखा नचिम्लिएरै लामो समय हेरेँ। आमा मुठीभित्रकै चल्लाजस्तै भएकी थिइन्। तर उनको आत्मबल असाध्यै थियो। त्यस्तो कमजोर मान्छे आफैँ हिँड्ने माग राख्नुहुन्थ्यो। आमालाई सूर्य दाइ, चित्रजंग दाइलाई खबर गरेर काठमाडौँ पठाउनेबित्तिकै अस्पतालमा भर्ना गरिदिन भनेँ र आफू गाडीमा हिडें। बाटोबरि छटपटीले आँखा ओभाउन सकेनन्। किनकि मेरो लागि सबैथोक आमा नै हुनुहुन्थ्यो। कुनैबेला लाग्थ्यो सायद आमालाई पूर्णसन्चो बनाउँछु। तर रोगले धेरै चापिसकेको थियो। राति एक बजे वीर अस्पताल पुगेँ। निरन्तर एकमहिनाको रेष्टपछि आमाको क्यान्सरको स्टेज निश्चित भयो। आमालाई बचाउने धेरै उपायहरू सोच्यौँ र खोज्यौँ।

    एकातिर आमाको क्यान्सरको अपरेसन अर्कोतिर संविधानसभा निर्वाचन। कसलाई रोज्ने जस्तो अवस्थाको सिर्जना भयो। आमाको धैर्यले जहिले पनि हामीलाई मजबुत बनाइरह्यो। अपरेसनको १० दिन नपुग्दै आमालाई अस्पतालको बेडमै कान्छीको जिम्मा लगाएर छातीमा ढुङ्गा राखेर चुनावको तयारीको लागि डोल्पा पुगेँ। ३ महिनापछि चुनाव पनि असफल भयो। फर्केर काठमाडौँ आइपुगेँ आमाको अवस्था अलि सुधारिएको जस्तो लाग्यो। १० दिनपछि आमालाई लिएर फेरि डोल्पा पुगेँ। फर्केर आउन्ज्याल फेरि आमाको अवस्था नाजुक भइसकेको थियो। आमालाई फेरि चेकअप गराउने क्रम सुरु भयो। मेरी आमा सायद संसारकै धैर्यवान् र सहनशील आमा हुन् जस्तै लाग्यो। आमाको क्यान्सर चौथो अवस्थामा पुगिसकेको थियो। डा. सुदीपले सरी भनिसक्नु भएको थियो। तर आमाले डोल्पा जाने जिद्दी छोड्नु भएन। आफू जन्मको माटोमै मर्ने इच्छा कसलाई हुँदैन र? तर सास रहुन्जेल आस हुँदो रहेछ, आखिर आमा कहिल्यै फेरि डोल्पा नजाने गरी फर्कनुभयो सिरियस अवस्थामा। काठमाडौँमा उक्लने बित्तिकै अस्पतालको यात्रा सुरु भयो। आमाको हामीसँग छुट्टिने अवस्था आइसकेको थियो। 

    पीडामय ती अन्तिम दिनहरू जीवनका कहिल्यै नबिर्सने दिनहरू भए। जीवनका अन्तिम पलमा पनि आमा अरूकै बारेमा सोझ्दै थिइन् गाउँघर कस्तो छ? अरूलाई कस्तो छ? उनलाई चिन्ता थियो गाउँघरमा अराजकता बढ्यो, गुण्डागर्दी बढ्यो। चुनावले घर भाँडियो भनेर। सबैलाई नफुट्नु भनेर सबै भेट्न आउनेलाई भन्दै थिइन्। 

    शायद आखिर सास मेरो चिन्तामा रोकिएको थियो। आमासँग एउटा बाधा गर्न बाँकी थियो। जीवनको यात्रामा सामना गर्दै अगाडि बढ्नेछु। तिम्रो अभावमा आँसु खसाउने छैन सत्यको पक्षमा निर्मतापूर्वक उभिनेछु। आमाको अभावमा एक्लो महसुस गर्ने छैन। जब यो वाचा आमासँग आमाको जीवनको अन्तिम श्वासमा गरेँ। थाहा भएन आमाले दुनियाँलाई छोड्नुभयो। आमासँग यो कसम खाएर बिछोडिनुपर्‍यो। तापनि आमाको शीरमा शीर राखेर अलिबेर आमासँगै समय बिताउने आशा राख्दै थिए त आमालाई अन्तिम बिदाइ गर्ने बेला भइसकेछ। 

    आमाको शरीर तातै थियो। तीनघण्टापछि आमालाई मृत घोषित गरियो। जुन प्रमाणमा आफैँले हस्ताक्षर गरेर अन्तिम संस्कारमा पुगिसकेकी थिएँ। तापनि आमा हुनुहुन्न भनेर विश्वास लागिरहेको थिएन। आमा उठ्नेछिन् र कहिल्यै नरुनु है भन्नेछिन् जस्तै लागिरहन्थ्यो। आफ्नै हातले आमाको शवलाई चितामा चढाएर दागबत्ती दिइसकेकी थिएँ। तैपनि लागिरहेको थिएन कि आमाले हामीलाई छोडेर जानुभयो भनेर। बाबालाई त देख्दै पाएनौँ हामीले। आमा र बाबा दुवै आमा नै थिइन्, तर उनले पनि छोडेर गइन्। (युद्धमा आफन्त गुमाउँदा र सामान्य अवस्थामा आफ्नै आमालाई गुमाउँदाको भिन्न परिवेश र प्रकृतिले भिन्न पीडावोध हुँदो रहेछ।) पत्याउनै गाह्रो भो। आमाले हामीलाई बिस्तारै भौतिक रूपमा छोडेर गइन्। आमालाई राखेको चिता जलिरहेको थियो। बिस्तारै आमाको शरीर धुवाँमा विलीन हुँदै थियो। आमाको मायाको अभावको पीडाले मुटु चहर्‍याइरह्यो। चिता जलिरह्यो। धुवाँ उडिरह्यो। 

सत्य पहाडी

पहाडी नेकपा नेत्री हुन्।

तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस्

यहाँको इमेललाई गोप्य राखिनेछ । अनिवार्य रुपमा दिनुपर्ने जानकारीहरुलाई ' * ' चिन्ह प्रयोग गरिएको छ ।

सामाजिक संजाल

सम्पर्क

थाहा खबर प्रा. लि.
सुमार्गी बी कम्प्लेक्स
बबरमहल- ११, काठमाडौं, नेपाल

इमेलः
समाचार विभाग: इमेल-thahakhabar16@gmail.com
फोन : ९७७-१- ४२६१९४१
बिज्ञापनः फोन- ९७७-१-४२६३४५४/९८४१३०४३९१ (प्रेम)
९८५१०७६३३६(सञ्जय नेपाल)
इमेल: mkt.thahakhabar@gmail.com

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक: तीर्थ कोइराला
सूचना विभाग दर्ता नं.: ७७८/२०७४-७५

[विस्तृत]